ඉරාන විරෝධතාකරුවන්ට අල් කමේනිගෙන් මරණ වරෙන්තු….

සෙනසුරාදා රාත්‍රියේ ඉරානයේ විරෝධතාකරුවන් රජයේ මර්දනයට අභියෝග කළ අතර, රෝහල් දෙකක වෛද්‍යවරුන් බීබීසීයට දින දෙකක කාලයක් තුළ මළ සිරුරු 100 කට වැඩි ප්‍රමාණයක් ගෙනැවිත් ඇති බව පැවසුවද, වීදි බැස සිටියහ. බීබීසී විසින් සත්‍යාපනය කරන ලද වීඩියෝ සහ ඇසින් දුටු සාක්ෂිවලින් පෙනී ගියේ රජය එහි ප්‍රතිචාරය වේගවත් කරන බවයි.

විරෝධතා දක්වන ඕනෑම අයෙකු “දෙවියන්ගේ සතුරෙකු” ලෙස සලකනු ලබන බව ඉරානයේ නීතිපතිවරයා පැවසීය – එය මරණ දඬුවම නියම කරන වරදකි.

“මිනිසුන් මරා දැමීමට පටන් ගන්නේ නම්” ඉරානයට “ඉතා දැඩි ලෙස” පහර දෙන බවට එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් තර්ජනය කර තිබේ. එක්සත් ජනපදය ඉරානයට පහර දුන්නොත්, ඊශ්‍රායලය සහ කලාපයේ සියලුම එක්සත් ජනපද හමුදා සහ නැව් කඳවුරු නීත්‍යානුකූල ඉලක්ක වනු ඇති බවට ඉරාන පාර්ලිමේන්තු කථානායකවරයා අනතුරු ඇඟවීය.

විරෝධතා පැතිරිම

උද්ධමනය ඉහළ යාමෙන් විරෝධතා ඇති වූ අතර ඉරානයේ සෑම පළාතකම නගර සහ නගර 100 කට වැඩි ගණනකට ව්‍යාප්ත වී තිබේ. දැන් විරෝධතාකරුවන් ඉරානයේ උත්තරීතර නායක අයතුල්ලා අලි කමේනිගේ ආගමික පාලනය අවසන් කරන ලෙස ඉල්ලා සිටී.

ට්‍රම්ප් “සතුටු කිරීමට” උත්සාහ කරන “විනාශකාරීන් පිරිසක්” ලෙස කමේනි විරෝධතාකරුවන් බැහැර කර ඇත.

ඉරානය “නිදහස දෙස බලා සිටින” බැවින්, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය “උදව් කිරීමට සූදානම්” බව ට්‍රම්ප් සෙනසුරාදා පැවසීය.

විරෝධතා තීව්‍ර වන විට, මරණ සහ තුවාල සංඛ්‍යාව දිගටම ඉහළ යයි. ආරක්ෂක නිලධාරීන් ඇතුළු 100 කට වැඩි පිරිසක් මිය ගිය බව මානව හිමිකම් කණ්ඩායම් දෙකක් වාර්තා කර ඇත.

රෝහල් කිහිපයක කාර්ය මණ්ඩලය බීබීසී වෙත පැවසුවේ තුවාල ලැබූවන් සහ මියගිය අයගෙන් තමන් පිරී ඉතිරී ගොස් ඇති බවයි, සිකුරාදා රාත්‍රියේ රාෂ්ට් නගරයේ එක් රෝහලකට ගෙන එන ලද මළ සිරුරු 70 ක් බීබීසී පර්සියානු පුවත්පත තහවුරු කළ අතර සෞඛ්‍ය සේවකයෙකු ටෙහෙරාන් රෝහලකදී පුද්ගලයින් 38 ක් පමණ මිය යන බව වාර්තා කළේය.

ඉරානයේ පොලිස් ප්‍රධානියා රාජ්‍ය රූපවාහිනියේ පැවසුවේ විරෝධතාකරුවන් සමඟ ගැටුම් මට්ටම ඉහළ නංවා ඇති බවය.  මරණවලට හේතුව ප්‍රධාන වශයෙන්ම ආරක්ෂක හමුදා නොවන බව ද හෙතෙම කීවේය.

මානව හිමිකම් කණ්ඩායමක් පවසන පරිදි දෙසැම්බර් 28 වන දින විරෝධතා ආරම්භ වූ දා සිට පුද්ගලයින් 2,500 කට වැඩි පිරිසක් අත්අඩංගුවට ගෙන ඇත.

සන්නිවේදන බාධා….

බීබීසී සහ අනෙකුත් බොහෝ ජාත්‍යන්තර ප්‍රවෘත්ති සංවිධානවලට ඉරානය තුළ සිට වාර්තා කිරීමට නොහැකි  වී තිබේ.  ඉරාන රජය බ්‍රහස්පතින්දා සිට අන්තර්ජාල වසා දැමීමක් පනවා ඇත.  එමඟින් තොරතුරු ලබා ගැනීම සහ සත්‍යාපනය කිරීම දුෂ්කර වී තිබේ.

අන්තර්ජාල පර්යේෂකවරියක් වන ඇලිරේසා මනාෆි පැවසුවේ බාහිර ලෝකයට සම්බන්ධ වීමට ඇති එකම මාර්ගය ස්ටාර්ලින්ක් චන්ද්‍රිකා අන්තර්ජාලය හරහා බවයි, නමුත් එවැනි සම්බන්ධතා රජයට සොයා ගත හැකි බැවින් ප්‍රවේශම් වන ලෙස පරිශීලකයින්ට අනතුරු ඇඟවීය.

ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය ‘උදව් කිරීමට සූදානම්’

සෙනසුරාදා, ට්‍රම්ප් සමාජ මාධ්‍යවල ලිවීය: “ඉරානය නිදහස දෙස බලයි, සමහර විට කිසිදා නොවූ විරූ ලෙස. ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය උදව් කිරීමට සූදානම්!!!”

ඔහු ඒ ගැන විස්තර කළේ නැත, නමුත් ඇමරිකානු මාධ්‍ය වාර්තා කළේ ට්‍රම්ප්ට රට තුළ මිලිටරි ප්‍රහාර සඳහා විකල්ප පිළිබඳව දැනුවත් කර ඇති බවයි.

කමෙයිනිගේ රජයට එරෙහිව කතා කරන අය “ප්‍රචණ්ඩත්වයේ හෝ පළිගැනීමේ තර්ජනයට” මුහුණ නොදිය යුතු බව එක්සත් රාජධානියේ විදේශ ලේකම් යෙවෙට් කූපර් පැවසීය.

, එක්සත් ජනපදයේ ජීවත් වන සහ විරෝධතාකරුවන් නැවත පැමිණීම ඉල්ලා සිටින ඉරානයේ අවසන් ෂා (රජු) ගේ පිටුවහල් කරන ලද පුත්‍රයා වන රේසා පහ්ලවි, අද (11)  X හි වීඩියෝවක් පළ කළේය.

එහි ශීර්ෂ පාඨය වූයේ: “ලොව පුරා සිටින ඔබේ රටවැසියන් ආඩම්බරයෙන් ඔබේ හඬම නගනවා… විශේෂයෙන්, නිදහස් ලෝකයේ නායකයා ලෙස ජනාධිපති ට්‍රම්ප්, ඔබේ විස්තර කළ නොහැකි නිර්භීතකම හොඳින් නිරීක්ෂණය කර ඇති අතර ඔබට උදව් කිරීමට සූදානම් බව නිවේදනය කර තිබෙනවා.”

ඔහු තවදුරටත් මෙසේ පැවසීය: “මම ඉක්මනින්ම ඔබේ පැත්තේ සිටින බව මා දන්නවා.”

ඉස්ලාමීය ජනරජය “දැඩි කුලී හේවා හිඟයකට” මුහුණ දී සිටින බවත් “බොහෝ සන්නද්ධ සහ ආරක්ෂක හමුදා ඔවුන්ගේ සේවා ස්ථානවලින් ඉවත් වී හෝ ජනතාව මර්දනය කිරීම සඳහා නියෝගවලට අකීකරු වී ඇති” බවත් ඔහු කියා සිටියේය. බීබීසීයට මෙම ප්‍රකාශ සත්‍යාපනය කළ නොහැකි විය.

පහ්ලවි ඉරිදා සවස විරෝධතා දිගටම කරගෙන යන ලෙසත්, කණ්ඩායම් වශයෙන් හෝ ජනකායක් සමඟ රැඳී සිටින ලෙසත් “ඔබේ ජීවිත අනතුරේ හෙළන” ලෙසත් ජනතාව දිරිමත් කළේය.

මාරාන්තික ප්‍රහාර

බ්‍රහස්පතින්දා සිට ආරක්ෂක හමුදා විරෝධතාකරුවන්ට එරෙහිව  වෙඩි  බලය නීති විරෝධී ලෙස භාවිතා කිරීම තීව්‍ර කර ඇති බවත් එම දුක්ඛිත   වාර්තා විශ්ලේෂණය කරමින් සිටින බවත් ඇම්නෙස්ටි ඉන්ටර්නැෂනල් පැවසීය.

පසුගිය සති දෙක තුළ අවම වශයෙන් විරෝධතාකරුවන් 78 දෙනෙකු සහ ආරක්ෂක නිලධාරීන් 38 දෙනෙකු මිය ගොස් ඇති බව ඉරානයේ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය පදනම් කරගත් මානව හිමිකම් ක්‍රියාකාරීන් පැවසීය.

නෝර්වේ පදනම් කරගත් ඉරාන මානව හිමිකම් වාර්තා කළේ අවම වශයෙන් විරෝධතාකරුවන් 192 දෙනෙකු මිය ගොස් ඇති බවය.

කණ්ඩායමේ අධ්‍යක්ෂ මහමුද් අමිරි-මොගද්දම් මෙසේ පැවසීය: “පසුගිය දින තුන තුළ විරෝධතාකරුවන් ඝාතනය කිරීම, විශේෂයෙන් රට පුරා අන්තර්ජාල වසා දැමීමෙන් පසුව, අප දැනට සිතනවාට වඩා පුළුල් විය හැකිය.”

බීබීසී පර්සියානු භාෂා සේවාව ළමුන් හය දෙනෙකු ඇතුළුව මියගිය පුද්ගලයින් 26 දෙනෙකුගේ අනන්‍යතා තහවුරු කර ඇත.

හිජාබය නිසි ලෙස පැළඳ නොසිටි බවට චෝදනා කරමින් සදාචාරාත්මක පොලිසිය විසින් රඳවාගෙන සිටි තරුණ කුර්දි කාන්තාවක් වන මහ්සා අමිනීගේ අත්අඩංගුවේ සිටියදී මිය යාමෙන් 2022 දී ඇති වූ නැගිටීමෙන් පසු මෙම විරෝධතා වඩාත් පුළුල් වී තිබේ.

මානව හිමිකම් කණ්ඩායම්වලට අනුව, මාස කිහිපයක් පුරා ආරක්ෂක අංශ විසින් 550 කට වැඩි පිරිසක් මිය ගොස් 20,000 ක් රඳවාගෙන සිටින බව මානව හිමිකම් කණ්ඩායම් පවසයි. 

( බීබීසී )