අයවැයෙන් සහන රැසක්... සම්පූර්ණ අයවැය මෙන්න

මුදල්, ක්‍රමසම්පාදන සහ ආර්ථික සංවර්ධන අමාත්‍යවරයා ලෙස ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක මහතා විසින් ඉදිරිපත් කරන ලද වත්මන් රජයේ තෙවන අයවැය ලේඛනය ඊයේ  පාර්ලිමේන්තුව හමුවේ ප්‍රකාශයට පත් කෙරිණි.

ආර්ථික ස්ථායීකරණ අදියරේ සිට පරිවර්තනීය ආර්ථික වර්ධන යුගයක් කරා රට මෙහෙයවීම මූලික අරමුණ කරගත් මෙම අයවැය මඟින් රාජ්‍ය සේවක දීමනා ඉහළ නැංවීම, බදු ලිහිල් කිරීම් මෙන්ම සංවර්ධන ක්ෂේත්‍ර රැසක් වෙනුවෙන් සුවිශේෂී ප්‍රතිපාදන වෙන් කර ඇත.

ප්‍රධාන බදු සංශෝධන සහ ජනතාවට සහන

උපයන විට බදු නිදහස් සීමාව ඉහළට: මෙතෙක් පැවති මසකට රුපියල් 150,000ක බදු නිදහස් සීමාව රුපියල් 162,500 දක්වා ඉහළ නංවා ඇති අතර, ඒ අනුව මසකට රුපියල් 162,500ක් දක්වා වැටුප් හා දීමනා ලබන්නන් ආදායම් බද්දෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම නිදහස් වේ. උපරිම බදු අනුපාතය අදාළ වන සීමාව රු. 358,000 සිට රු. 433,000 දක්වා පුළුල් කර ඇත.

පොත්පත් සහ අභ්‍යාස පොත් වැට් (VAT) බද්දෙන් නිදහස්: අධ්‍යාපන ක්ෂේත්‍රය දිරිගන්වමින් පෙළපොත්, ශබ්දකෝෂ, විශ්වකෝෂ, ළමා චිත්‍ර කථා සහ අභ්‍යාස පොත් මත පනවා තිබූ එකතු කළ අගය මත බද්ද (VAT) සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කර තිබේ.

අත්‍යවශ්‍ය ආහාර ද්‍රව්‍යවල බදු පහළට: පාරිභෝගික ජනතාවගේ ජීවන බර සැහැල්ලු කරමින් ආනයනික හාල්මැස්සන් (කිලෝවකට රු. 10 දක්වා), උම්බලකඩ (කිලෝවකට රු. 10 දක්වා) සහ වියළි මිරිස් (කිලෝවකට රු. 50කින්) මත පනවා ඇති විශේෂ වෙළෙඳ භාණ්ඩ බද්ද (SCL) පහත හෙළා ඇත. දේශීය කර්මාන්තය සුරැකීම සඳහා ආනයනික සීනි මත බද්ද කිලෝවකට රු. 10කින් ඉහළ දමා තිබේ.

රාජ්‍ය සේවය, විශ්‍රාම වැටුප් සහ දීමනා ඉහළට

විධායක නිලධාරීන්ගේ ප්‍රවාහන දීමනාව: නිල රාජකාරි සඳහා පෞද්ගලික වාහන භාවිත කරන විධායක නිලධාරීන්ගේ මාසික ප්‍රවාහන දීමනාව රුපියල් 50,000 සිට රුපියල් 100,000 දක්වා දෙගුණයකින් වැඩි කර ඇත. පෞද්ගලික විදුලි වාහන භාවිත කරන නිලධාරීන්ගේ දීමනාව 150%කින් ඉහළ නංවා ඇත.

සෞඛ්‍ය ක්ෂේත්‍රයේ දීමනා: වෛද්‍යවරුන්ගේ DAT දීමනාව රුපියල් 25,000කින් (රු. 70,000 සිට රු. 95,000 දක්වා) ඉහළ නංවා ඇති අතර, හෙද, පරිපූරක හා අතුරු වෛද්‍ය නිලධාරීන්ගේ විශේෂ රාජකාරි දීමනාව රුපියල් 6,000 සිට 12,000 දක්වාත්, අනෙකුත් සෞඛ්‍ය කාර්ය මණ්ඩල දීමනාව රුපියල් 2,000 සිට 4,000 දක්වාත් ඉහළ දමා ඇත. (මෙම වැඩිවීම්වලින් 50%ක් 2027 ජූලි මස සිට ද, ඉතිරිය 2028 දී ද ගෙවනු ලැබේ).

ක්ෂේත්‍ර නිලධාරීන්ගේ ගමන් සහ කාර්යාල දීමනා: ග්‍රාම නිලධාරීන්ගේ මාසික ගමන් වියදම් දීමනාව රු. 4,000 දක්වාත්, නගර සභා/ප්‍රාදේශීය සභා සීමාවල කාර්යාල කුලී දීමනා පිළිවෙළින් රු. 6,000 සහ රු. 4,000 දක්වාත් වැඩි කර ඇත. සංවර්ධන නිලධාරී, කෘෂිකර්ම පර්යේෂණ සහකාර සහ සමෘද්ධි නිලධාරීන්ගේ දීමනා ද ඉහළ නංවා ඇත.

ත්‍රිවිධ හමුදා, පොලිස් සහ බන්ධනාගාර දීමනා: ත්‍රිවිධ හමුදාවේ දෛනික සලාක දීමනාව නිලධාරීන් සඳහා රු. 315කින් සහ සෙසු නිලයන් සඳහා රු. 332කින් ඉහළ දමා ඇත. පොලිස් නිලධාරීන්ගේ මාසික ආහාර හා නවාතැන් දීමනාව රුපියල් 10,000කින් වැඩි වන අතර බන්ධනාගාර නිලධාරීන්ගේ මාසික අවදානම් දීමනාව රුපියල් 8,000 සිට 16,000 දක්වා 100%කින් ඉහළ නංවා තිබේ.

විශ්‍රාමිකයන්ට අතුරු දීමනාවක්: 2020 - 2024 අතර විශ්‍රාම ගිය රාජ්‍ය සේවකයන් වෙනුවෙන් නව වැටුප් ව්‍යුහය යටතේ සංශෝධනය ක්‍රියාත්මක වන තෙක් 2027 ජූලි 01 සිට මාසිකව රුපියල් 2,500ක අතුරු දීමනාවක් හිමි වේ.

අධ්‍යාපන හා සමාජ ආරක්ෂණ වැඩපිළිවෙළ

අස්වැසුම සහ රෝගී දීමනා: දුප්පත්කම පිටුදැකීම සඳහා ක්‍රියාත්මක 'අස්වැසුම' ඇතුළු සමාජ ආරක්ෂණ වැඩසටහන් සඳහා රුපියල් බිලියන 230ක් වෙන් කර ඇති අතර, වකුගඩු සහ ආබාධිත පුද්ගලයන්ගේ මාසික දීමනාව රුපියල් 10,000 සිට 12,500 දක්වා රුපියල් 2,500කින් ඉහළ නංවා ඇත.

ගුරු පුහුණු සහ ශිෂ්‍ය දීමනා: විද්‍යාපීඨ ගුරු ශික්ෂණලාභීන්ගේ මාසික දීමනාව රුපියල් 10,500 සිට රුපියල් 20,000 දක්වා වැඩි කර තිබේ. පිරිවෙන්වල භික්ෂු ශිෂ්‍ය දෛනික දීමනාව රුපියල් 50 දක්වා ද, ගිහි සිසුන්ගේ දීමනාව රුපියල් 25 දක්වා ද, දහම් පාසල් ගුරු වාර්ෂික දීමනාව රුපියල් 12,500 දක්වා ද ඉහළ නංවා ඇත.

පාසල් ඩිජිටල්කරණය: පළාත් සභා පාසල් ඇතුළු පාසල් පද්ධතිය ඩිජිටල්කරණයට, ගුරු ධාරිතා වර්ධනයට හා යටිතල පහසුකම් සඳහා රුපියල් මිලියන 35,000ක් වෙන් කර තිබේ.

මහා පරිමාණ සංවර්ධන හා යටිතල පහසුකම් ව්‍යාපෘති

දුම්රිය විදුත්කරණය සහ ප්‍රවාහනය: කොළඹ තදාසන්න දුම්රිය මාර්ග තුනක් (කැලණිවැලි, ප්‍රධාන මාර්ගය සහ මුහුදුබඩ මාර්ගය) විදුත්කරණය කිරීමේ දැවැන්ත ව්‍යාපෘතිය සඳහා රුපියල් මිලියන 80,000ක් වෙන් කර ඇත. කඳුකර හා දුෂ්කර මාර්ග සඳහා කුඩා බස් රථ 250ක් මිලදී ගැනීමට රුපියල් මිලියන 5,000ක් ද, නව දුම්රිය 5ක් මිලදී ගැනීමට රුපියල් මිලියන 5,000ක් ද වෙන් කෙරේ.

අධිවේගී මාර්ග: මධ්‍යම අධිවේගී මාර්ගයේ කුරුණෑගල - ගලේවෙල කොටස සඳහා රුපියල් මිලියන 30,000ක් ද, රුවන්පුර අධිවේගී මාර්ගයේ කහතුඩුව - ඉංගිරිය කොටස සඳහා රුපියල් මිලියන 27,000ක් ද, කඩවත - මීරිගම කොටස නිම කිරීමට රුපියල් මිලියන 53,450ක් ද වෙන් කර තිබේ.

ජල සම්පාදනය සහ නිවාස: පිරිසිදු පානීය ජල සම්පාදනය වෙනුවෙන් රුපියල් බිලියන 77ක් වෙන් කර ඇති අතර, අඩු ආදායම්ලාභීන්ගේ නිවාස සඳහා ලබා දෙන ආධාරය රුපියල් ලක්ෂ 10 සිට 15 දක්වා වැඩි කරමින් 'තමන්ගෙම තැනක් - ලස්සන ජීවිතයක්' වැඩසටහනට රුපියල් මිලියන 15,000ක් යොදවා ඇත. උතුරු-නැගෙනහිර යුද්ධයෙන් අවතැන් වූ පවුල් 13,000 නැවත පදිංචි කිරීමේ වසර දෙකක සැලැස්ම සඳහා රුපියල් මිලියන 10,000ක් වෙන් කර තිබේ.

කෘෂිකාර්මික හා බලශක්ති නවෝත්පාදන

පොහොර සහනාධාරය: වී වගාව මෙන්ම කුඹුරුවල වගා කරන අනෙකුත් ක්ෂේත්‍ර බෝග සඳහා ද හෙක්ටයාරයකට රුපියල් 30,000ක පොහොර සහනාධාරය අඛණ්ඩව ලබා දීමට රුපියල් මිලියන 44,000ක් වෙන් කර ඇත.

සූර්ය බලශක්තිය හා හරිත ආර්ථිකය: සූර්ය බලශක්තිය ගබඩා කරන බැටරි සහිත පද්ධති ස්ථාපනය කරන ගෘහස්ථ පාරිභෝගිකයන්ට කිලෝවොට් එකකට රු. 25,000 බැගින් (උපරිමය රු. 250,000 දක්වා) සහනාධාර ලබා දීමට රුපියල් මිලියන 3,500ක් වෙන් කර ඇති අතර, සූර්ය බලශක්ති බැටරි සඳහා පනවා තිබූ වරාය සහ ගුවන් තොටුපළ සංවර්ධන බද්ද (PAL) ඉවත් කිරීමට යෝජනා කර ඇත.

කොළඹ කොටුවේ දැඩි ලෙස අබලන් වූ ගොඩනැගිල්ලක ක්‍රියාත්මක වන අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව (CID) වෙනුවෙන් නව 15 මහල් ගොඩනැගිල්ලක් ඉදිකිරීමේ ශක්‍යතා අධ්‍යයන සහ සැලසුම් සකස් කිරීම සඳහා රුපියල් මිලියන 500ක මුදලක් වෙන්කර තිබේ.

සයිබර් අපරාධ සහ මූල්‍ය වංචා මැඬපැවැත්වීම වැනි වර්තමානයේ විකාශනය වෙමින් පවතින නවීන අපරාධ විමර්ශනය කිරීම සඳහා අවශ්‍ය වන නවීන පහසුකම්වලින් සමන්විතව මෙම ගොඩනැගිල්ල ඉදිකිරීමට නියමිතය

දුම්රිය සහ මගී බස් සේවාවන් නවීකරණය කිරීම සඳහා රුපියල් මිලියන 95,000ක වාර්තාගත මුදලක් යෙදවීමට නියමිත බව රජය ප්‍රකාශ කරයි.

ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක විසින් පාර්ලිමේන්තුව විසින් ඉදිරිපත් කරන ලද අයවැය කතාවට අනුව, දිගු දුර මගීන්ට සුවපහසු සහ ආරක්ෂිත සේවාවක් සැපයීම සඳහා වායු සමීකරණය කරන ලද බස් රථ 600ක් ආනයනය කිරීමට දැනටමත් පියවර ගෙන තිබේ.

මීට අමතරව, පටු කඳුකර මාර්ග සහිත ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල අවශ්‍යතාවය සඳහා ආසන 22කින් යුත් කුඩා බස් රථ 50ක් මිලදී ගැනීම සඳහා රුපියල් මිලියන 1,000ක් වෙන් කර ඇත.

එසේම, ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල මගී ප්‍රවාහන සේවා වෙනුවෙන් ආසන 33කින් යුත් කුඩා බස් රථ 200ක් ලබා ගැනීම සඳහා රුපියල් මිලියන 4,000ක මුදලක් ද වෙන්කිරීමට යෝජනා කර තිබේ.

අන්තර්ජාතික ක්‍රීඩා තරගවලදී රන් පදකම් දිනාගන්නා ශ්‍රී ලංකීය ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවන් ඇගයීම පිණිස ත්‍යාග මුදල් ප්‍රදානය කිරීමට රජය යෝජනා කර තිබේ.

ඒ අනුව, ඔලිම්පික් රන් පදක්කමක් සඳහා රුපියල් මිලියන 100ක දැවැන්ත මුදලක් ලබාදීමට යෝජනා කර ඇති අතර, ලෝක මලල ක්‍රීඩා ශූරතාවලියක රන් පදක්කමක් සඳහාද රුපියල් මිලියන 100ක මුදලක් පිරිනැමීමට නියමිත බව ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක අයවැය යෝජනා පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කරමින් ප්‍රකාශ කළේය.

මීට අමතරව, පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා උළෙලක රන් පදක්කමක් සඳහා රුපියල් මිලියන 75ක් ද, ආසියානු ක්‍රීඩා උළෙලක රන් පදක්කමක් සඳහා රුපියල් මිලියන 50ක් ද, සාක් (SAARC) ක්‍රීඩා උළෙලක රන් පදක්කමක් වෙනුවෙන් රුපියල් මිලියන 15ක මුදලක් ද ලබා දීමට යෝජනා කර ඇත.

මෙම ප්‍රධාන අන්තර්ජාතික තරගාවලිවලදී රන් පදකම්වලට අමතරව රිදී සහ ලෝකඩ පදකම් දිනාගන්නා ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවන් සඳහා මෙන්ම, අනෙකුත් අන්තර්ජාතික තරගවලදී දස්කම් දක්වන ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවන් සඳහා ද අනුරූපීව විශේෂ ඇගයීම් ත්‍යාග මුදල් ලබා දීමට පියවර ගෙන තිබේ.

මෙමඟින් ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවන්ගේ දක්ෂතා අන්තර්ජාතික මට්ටමක පවත්වා ගැනීමට විශාල අත්වැලක් ලැබෙනු ඇති අතර, ශ්‍රී ලංකාවේ ක්‍රීඩා ක්ෂේත්‍රය නංවාලීමට සහ ක්‍රීඩකයින් දිරිගැන්වීමට රජය ලබා දෙන ප්‍රබල පිටුබලයක් වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.

වැටුප් ලබන සේවකයන්ට අතිරේක සහන සැලසීමේ අරමුණින්, 2027 අයවැය යටතේ මාසික පුද්ගල ආදායම් බදු නිදහස් සීමාව රුපියල් 150,000 සිට රුපියල් 162,500 දක්වා ඉහළ නැංවීමට රජය යෝජනා කර තිබේ.

ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක පාර්ලිමේන්තුව විසින් නිකුත් කරන ලද නිල අයවැය කතාවට අනුව, වාර්ෂික පුද්ගල ආදායම් බදු නිදහස් දීමනාව රුපියල් මිලියන 1.8 සිට රුපියල් මිලියන 1.95 දක්වා වැඩි කිරීමට යෝජනා කර ඇත.

මෙම යෝජිත සංශෝධන යටතේ, මාසික වැටුප් සහ දීමනා ලෙස රුපියල් 162,500ක් දක්වා උපයන පුද්ගලයන්ට තම වැටුප් මත ආදායම් බදු ගෙවීමට සිදුනොවේ. එසේම, මූලික 6% බදු වරණපටයෙන් පසු පවතින 18% බදු අනුපාතය වෙනුවට 12%ක බදු අනුපාතයක් හඳුන්වාදීමෙන් සහ බදු වරණපට පුළුල් කිරීමෙන් පුද්ගල ආදායම් බදු ව්‍යුහය සංශෝධනය කිරීමටද අයවැය කතාව යෝජනා කරයි. ඒ අනුව, යෝජිත නව බදු අනුපාත 6%, 12%, 18%, 24%, 30% සහ 36% ලෙස ක්‍රියාත්මක වනු ඇත.

මෙම සංශෝධන හරහා ඉහළම පුද්ගල ආදායම් බදු අනුපාතය අදාළ වන මාසික ආදායම් සීමාව රුපියල් 358,000 සිට රුපියල් 433,000 දක්වා ඉහළ නංවනු ලබයි.

අයවැය කතාවට අනුව, මෙම යෝජිත වෙනස්කම් මඟින් පුද්ගලික බදු ගෙවන්නන්ට ඔවුන්ගේ බදු ගෙවිය හැකි ආදායම මත පදනම්ව රුපියල් 750 සහ 15,750 අතර අතිරේක මාසික බදු සහනයක් හිමිවනු ඇත.

තවද, 2025 වසරේ හඳුන්වාදුන් බදු ප්‍රතිසංස්කරණ සමඟ ඒකාබද්ධ කළ විට, පෞද්ගලික බදු ගෙවන්නන්ට ලැබෙන මුළු මාසික බදු සහනය රුපියල් 4,250ත් 36,250ත් අතර අගයක් ගන්නා බව එම ලේඛනයේ සඳහන් වේ.

මෙම යෝජනා දේශීය ආදායම් පනතට සිදු කිරීමට නියමිත සංශෝධනවල කොටසක් වන අතර, ඒවා අවශ්‍ය ව්‍යවස්ථාදායක ක්‍රියාවලියට යටත්ව පවතී.